Негізгі мазмұнға өту
Samruk Energy
KZ
ENRU

Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау

GRI 2-9, 2-12, 2-13, 2-16

В «Самұрық-Энерго» АҚ тұрақты даму жүйесінде стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге және ықтимал тәуекелдерді азайтуға бағытталған тиімді тәуекелдерді басқару басты рөл атқарады. Тәуекелдерді басқару қызметтің экологиялық, әлеуметтік және экономикалық аспектілерін, сондай-ақ еңбекті қорғау, корпоративтік басқару, комплаенс және құқықтық сәйкестік салаларындағы тәуекелдерді қамтиды.

Компания COSO халықаралық стандарттарын және «Қорғаныстың үш желісі» моделін қолданады, бұл тәуекелдерді анықтау, бағалау, мониторингтеу және бақылау бойынша жүйелі әрі кешенді тәсілді қамтамасыз етеді. Бұл басқарушылық шешімдерді қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді тәуекелдер әсерін ескере отырып қабылдауға мүмкіндік береді және бизнес-процестердің тиімділігін арттырады.

Тәуекелдерді басқару жүйесінің қағидаттары мен элементтерін, сондай-ақ оған қатысушылардың функцияларын айқындайтын негізгі ішкі құжаттар

  • «Самұрық-Энерго» АҚ тәуекелдерді басқару саясаты
  • «Самұрық-Энерго» АҚ тәуекелдерді сәйкестендіру және бағалау қағидалары
  • «Самұрық-Энерго» АҚ ішкі бақылау жүйесі туралы ереже
  • «Самұрық-Энерго» АҚ комплаенс тәуекелдерді басқару саясаты.
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі
Акционер
Сыртқы реттеуші органдар
Директорлар кеңесі
«Комплаенс» қызметі
Ішкі аудит қызметі
Басқарма 
(Директорлар кеңесінің Төрағасы)
Бірінші қорғаныс желісіЖоғары басшылық/Басқарма
Екінші қорғаныс желісітәуекелдерді басқаруІшкі бақылауБизнес-этика / адалдық / тұрақты дамуталаптарын сақтауды қадағалауРеттеуші талаптардың сақталуы
Үшінші қорғаныс желісі Ішкі аудит
Директорлар кеңесіне және жоғары Басшылыққа ұйымның тәуекелдерін басқару мен ішкі бақылаудың тиімділігі туралы тәуелсіз растама береді, соның ішінде бірінші және екінші қорғаныс желілерінің жұмысының тиімділігін бағалайды және басқарады
Тәуекелдерді бағалайды, реттейді және азайтадыІшкі бақылау жүйесінің тиімді функциялануын қамтамасыз етеді
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау бойынша тиімді практикаларды енгізуді қамтамасыз етеді және оларды қадағалайды, әкімшілік ережелердің, регламенттер мен алаяқтық тәуекеліне жүргізілетін тексерулердің сақталуын қамтамасыз етеді

2025 жылы «Самұрық-Энерго» АҚ тұрақты даму жүйесін жетілдіру жөніндегі Жол картасын іске асыру шеңберінде ESG‑тәуекелдерді кеңейтілген түрде анықтау және бағалау жүргізілді. Экологиялық, физикалық және өтпелі климаттық тәуекелдерге ерекше назар аударылды, олар 2025 және 2026 жылдарға арналған шоғырландырылған Тәуекелдер тізілімдеріне енгізілді. Әлеуметтік, кадрлық, өндірістік, құқықтық, комплаенс және корпоративтік тәуекелдердің бағасы жаңартылды.

Анықталған барлық тәуекелдер бойынша ықтимал салдарларды ескере отырып басқару шаралары әзірленді, бұл Компания қызметіне теріс әсерді барынша төмендетуге мүмкіндік береді. Климаттық тәуекелдер (физикалық және өтпелі) тәуекелдерді басқару жүйесінде көрсетілген және негізгі тәуекелдер қатарына жатқызылмаған.

Тәуекелдерді басқару жөніндегі тоқсан сайынғы есептер, оның ішінде негізгі тәуекелдердің сипаттамасы мен талдауы, сондай-ақ «Самұрық-Энерго» АҚ тәуекелдерді азайту жөніндегі жоспарлар мен бағдарламаларды іске асыру туралы ақпарат белгіленген мерзімдерде Аудит жөніндегі комитеттің қарауына ұсынылды.

Ішкі бақылау жүйесі негізгі бизнес-процестерді бақылауды және тәуекелдер мен жетілдіру аймақтары туралы басшылықты уақтылы хабардар етуді қамтамасыз етеді. Қызметтің үздіксіздігін басқару халықаралық стандарттарға сәйкес құрылған және қалпына келтіру жоспарларын тұрақты мониторингтеу мен тестілеуді қамтиды.

2026 жылы тәуекелдерді басқару және бизнестің үздіксіздігін қамтамасыз ету жүйесін дамыту еншілес және тәуелді ұйымдарды қолдауға басымдық бере отырып жалғасатын болады.

Тәуекел-тәбет және тәуекелдерді мониторингтеу

Директорлар кеңесі қызметтің негізгі бағыттары бойынша тәуекелдердің рұқсат етілген деңгейлерін айқындайтын тәуекел-тәбетті бекітті. Тәуекел-тәбет сыртқы ортадағы және қаржылық-экономикалық көрсеткіштердегі өзгерістерді ескере отырып тұрақты түрде қайта қаралып, түзетіліп отырады.

2025 жылғы маусымда негізгі қаржылық көрсеткіштердің елеулі өзгеруіне, ірі инвестициялық жобаларды іске асыруға және ішкі кірістілік нормасының (IRR) өзгеруіне байланысты 2025–2028 жылдарға арналған тәуекел-тәбет өзектендірілді.

Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар жоспары

Жыл сайын Директорлар кеңесінің қарауына және бекітуіне келесі құжаттар ұсынылады

  • тәуекелдер тізілімі
  • тәуекелдер картасы
  • негізгі тәуекел көрсеткіштері (НТК)
  • негізгі тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар жоспары.

2025 жылға арналған «Самұрық-Энерго» АҚ және еншілес және тәуелді ұйымдар бойынша тәуекелдерді сәйкестендіру нәтижесінде 34 тәуекел анықталып бағаланды, негізгі тәуекел көрсеткіштерінің шекті мәндері жаңартылды, ал тәуекелдердің иелері оларды төмендету факторлары мен шараларын өзектендірді.

Қайта бағалау нәтижесінде жеті тәуекел 2025 жылғы тәуекелдер картасының негізгі (жоғары) аймағына енгізілді.

№ Негізгі тәуекелдің атауы
1 Қызметтік міндеттерді орындау барысында қызметкерлердің денсаулығы мен өміріне зиян келтіру, өндірістегі жазатайым оқиғалар тәуекелі
2 Өндірістегі авариялар мен апаттар тәуекелі
3 Экологиялық тәуекелдер
4 Іске асырылып жатқан/перспективалық инвестициялық жобалар мен ЕТҰ инвестициялық бағдарламаларының тәуекелдері
5 Қаржылық емес активтердің құнсыздану тәуекелі
6 Табиғи монополия субъектілерінің тариф қалыптастыру тәуекелі
7 Пайыздық тәуекел

2025 жылға арналған «Самұрық-Энерго» АҚ компаниялар тобының тәуекелдер картасы

5
54321
2 3 4, 5
Әсері
6 7
12345
Ықтималдық

«Самұрық-Энерго» АҚ-тың негізгі тәуекелдері және оларды басқару шаралары

Тәуекелге бейімделудің ықтимал салдары сипаттамасыНегізгі өзгерістерТәуекелдерді басқару шаралары енгізілді
Қызметтік міндеттерді орындау кезінде қызметкерлердің денсаулығы мен өміріне зиян келтіру қаупін, жұмыс орнындағы апаттар
  1. Өндіріс қызметкерлерінің денсаулығы мен өміріне зиян келтіру
  2. Сот істері, өтемақы төлеу
  3. Компания мен оның еншілес компанияларының беделінің төмендеуі
  4. Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарын бұзғаны үшін айыппұлдар.
Өзгеріс жоқ
  • "Самұрық-Энергия" АҚ-ның еншілес және еншілес компаниялардағы компаниялар тобы бойынша жарақатсыз жарақатқа қол жеткізу бойынша іс-әрекет жоспары аясында әзірленген шараларды жүзеге асыруды бақылау. Олардың жүзеге асырылуын тоқсан сайын бақылау
  • Еншілес және серіктес компаниялардың еңбек қауіпсіздігі және қауіпсіздігі саласындағы нормативтік құқықтық актілер мен ішкі ережелерге сәйкестік бойынша жоспарлы және жоспарланбаған тексерулер
  • Апаттарды тергеуге қатысу (егер олар орын алса және комиссия құрылу туралы бұйрыққа енгізілсе).
  • Қызметкерлердің қауіпсіздік және еңбек қауіпсіздігі саласындағы оқытуын бақылау, техникалық пайдалану ережелері, қауіпсіздік туралы білімдерді тексеру.
  • Мердігерлердің денсаулық және қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін бақылау
  • Еншілес және серіктес компаниялардың басшыларымен кездесулер ұйымдастыру және өткізу.
Жұмыс кезінде апат пен апат қаупі
  1. Жұмыс орнындағы жарақаттар мен өлімдер
  2. Қоршаған ортаға зиян келтіру
  3. Технологиялық бұзушылықтарды тергеу және есепке алу ережелеріне сәйкес I және II дәрежелердің бұзылуы, апаттар. Өндірістік жабдықтардың технологиялық ақаулары (генераторлық агрегаттың төтенше және жоспарлы емес жөндеуі)
  4. Электр және жылу энергиясының жетіспеушілігі
  5. Жоспарланбаған жабдықты жөндеу
  6. Күтпеген шығындардың пайда болуы
  7. Жабдықтардың тоқтауы
  8. Электр энергиясының сату бағасынан жоғары бағада төтенше қызметтен шығарылған қуатқа өтемақы төлеу нәтижесінде шығындардың пайда болуы
  9. Қазақстан электр жүйесінде электр қуат қорының жетіспеушілігі.
Өзгеріс жоқ
  • Техникалық жағдайды анықтау үшін жабдықты уақытында диагностикалауды бақылау
  • Қажетті жабдықтарды жөндеуді белгіленген кестеге сәйкес уақытында және толық орындауды бақылау
Экологиялық қауіптер
  1. Ластаушы заттар шығарындылары үшін төлем мөлшерлемесін арттыру
  2. Қоршаған орта және/немесе су заңнамасын бұзғаны үшін айыппұлдар
  3. Балық популяциясы мен биологиялық әртүрлілікке теріс әсерлер
  4. Су жинау аймақтарының нашарлауы
Өзгеріс жоқ
  • Қоршаған ортаны қорғау, су ресурстары саласындағы заңнама нормаларының сәйкестігін және шығарындыларға рұқсаттар тапсыру мерзімдерін және мемлекеттік реттеуші органдарға есеп беру мерзімдерін бақылау
  • Парниктік газдар шығару квоталарының шегін пайдалануды бақылау, оларды реттеу
  • Міндетті экологиялық сақтандыру
  • Қоршаған ортаны қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу барысында уәкілетті мемлекеттік органдармен өзара әрекеттестік
  • "Қоршаған ортаны қорғау" тармағы бойынша бюджет орындалуын бақылау
  • Экономикалық қызметтердің су экожүйелеріне, фауна мен флораға әсерін бақылау
Жүзеге асыруға болатын тәуекелдер/Перспективалы инвестициялық жобалар мен инвестициялық бағдарламалар 
Еншілес және серіктес компаниялар
  1. Экономикалық тиімсіздік, оның ішінде жаңа енгізілген технологиялар
  2. Жүзеге асырылған жобалардың құнын арттыру
  3. Жобаны жүзеге асыру уақытының артуы
  4. Орнатылған және қолжетімді қуат пен өндіріс көлемін арттыру бойынша стратегиялық мақсаттарды орындамау
  5. Жоспарланған нәтижеге қол жеткізе алмау
  6. Активтердің ұзақ мерзімді құнының төмендеуі
  7. Бірлескен инвесторлар/серіктестердің бірлескен жобаларға қатысудан бас тартуы
  8. Компанияның беделіне теріс әсері
  9. Жабдықтың технологиялық істен шығуы
  10. Экономикалық тұрғыдан тиімді жобаларды жүзеге асырмау
  11. Жоба мақсаттарына қол жеткізе алмау, инвестиция тиімділігінің төмендеуі
  12. Ағымдағы инвестициялық жобаларға жоспарланған қаражатты бөлмеу.
Өзгеріс жоқ
  • Басымдықтағы жобаларға арналған іс-қимыл жоспарларын бақылау және реттеу
  • Ағымдағы инвестициялық жобаларды бақылау
  • Самұрық-Энерго АҚ мен Самұрық-Қазына еншілес компаниялары мен серіктес ұйымда-рының даму жоспарын жүзеге асыру туралы есеп
  • Самұрық-Қазына АҒА-ға ай сайынғы тыңдауға арналған ағымдағы және болашағы зор жобалар туралы презентация жіберу
  • "Самұрық-Энергия" АҚ-ның капиталдық инвестицияларының дамуын бақылау
  • Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен бірге компанияның инвестициялық жобаларына қолдау алу үшін жұмыс істеу
Қаржылық емес активтердің құнсыздану қаупі
  1. Активтердің құнының төмендеуі активтердің инвестициялық тартымдылығының төмендеуі акционер алдында нарықтағы беделдің нашарлауы
  2. Инвестициялық жобаларды жүзеге асыруды бұзу
  3. Даму стратегиясын қайта қарау қажеттілігі
  4. Ықтимал бірігу және сатып алу
Өзгеріс жоқ
  • Капиталдық шығындарды қысқарту, жоспарланған ірі жөндеулердің тиімділігін талдау, инвестициялық жобаларды уақытында жүзеге асыру
  • Кемістік тестін жүргізу (егер бұзылу белгілері болса)
  • Еншілес және серіктес компаниялардың инвестициялық бағдарламасын құру мен реттеуді орталықтандырылған бақылау
Табиғи монополиялық субъектілердің тариф орнату қаупі
  1. Компанияның Компаниялар тобының қаржылық нәтижелерінің нашарлауы
  2. Даму жоспарының көрсеткіштерін орындамау
  3. Жаза қолдану.
  4. Қарыз міндеттемелерінің өсуі
  5. Қаржылық емес активтердің құнсыздануы
  6. Инвестициялық тартымдылықтың төмендеуі
  7. Қызметкерлерге әлеуметтік қолдаудың нашарлауы
  8. Ұзақ мерзімді жобаларды жүзеге асырудан бас тарту
  9. Шығынға әкелетін қызметтерді кросс-субсидиялау
  • Қазақстан Республикасының табиғи монополиялардың, реттелетін нарықтардың және бәсекеге қабілетті нарықтың тарифтерін реттеу туралы заңнамасына тиісті өзгерістер енгізу қажеттілігі туралы ұсыныстар енгізу
  • Тариф орнату саласындағы теріс факторлар мен тәуекелдерді уақтылы анықтау
  • Тарифтерді бекіту (үйлестіру) үшін субъектінің тарифтік науқанын жоғары сапалы дайындау
  • Тарифтік саясатты бақылау
Пайыздық мөлшерлемелер тәуекелі
  1. Қарызға алынған капиталды қызмет көрсету шығындарының өсуі
  2. Пайданың азаюы
  3. Уақытша бос қаражат көлемінің азаюы,
  4. Инвестициялардың қайтарым мерзімінің артуы
  5. Кредитор алдындағы шарттық міндеттемелерді орындамау.
  6. Қаржылық келісімдерді бұзу.
Өзгеріс жоқ
  • Пайыздық шығындарды оңтайландыру шараларын қабылдау
  • Қарыз туралы есепті жасау және бақылау, несиелер бойынша пайыздық көрсеткіштердің өзгеруін талдау