Цифрлық технологиялар, автоматтандыру және ақпараттық қауіпсіздік

Заманауи энергетика цифрлық шешімдерді, автоматтандыруды, үлкен деректерді өңдеуді және жасанды интеллект (AI) технологияларын белсенді енгізумен сипатталады. «Самұрық-Энерго» АҚ үшін AI және цифрлық технологияларды дамыту операциялық тиімділікті арттыруға, өндірістік активтердің сенімділігін күшейтуге және басқарушылық шешімдердің сапасын жақсартуға бағытталған стратегиялық басымдық болып табылады.

2025 жылғы 23 маусымда «IT және Бизнес архитектурасы» департаменті «Жасанды интеллект және цифрлық технологияларды дамыту» департаментіне трансформацияланды, ол компаниялар тобы бойынша цифрлық трансформация және AI жобаларын іске асырудың құзырет орталығына айналды.

2025 жылдың екінші жартыжылдығында 2025–2030 жылдарға арналған жасанды интеллект жобаларын енгізу жөніндегі Жол картасы әзірленіп, бекітілді. Құжаттың негізгі бағыттары

• өндірістік процестерді оңтайландыру
• жабдықтардың сенімділігін арттыру
• өндірістік тәуекелдерді төмендету
• өндірістік және ақпараттық қауіпсіздік деңгейін арттыру
• басқарушылық шешімдердің сапасы мен жеделдігін жақсарту.

Жол картасын іске асыру цифрлық трансформацияға жүйелі тәсілді қамтамасыз етеді және Компанияның ұзақ мерзімді тұрақты дамуы үшін негіз қалыптастырады.

Жасанды интеллект жүйелерін енгізу

Зияткерлік бейнеаналитика

«Алматы электр станциялары» АҚ және «Өскемен СЭС» АҚ-да жасанды интеллект негізіндегі зияткерлік бейнеаналитика жүйесі өнеркәсіптік пайдалануға енгізілді.

Жүйе келесілерді қамтамасыз етеді

• өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарының сақталуын автоматты бақылау
• инциденттерді бірыңғай цифрлық журналда тіркеу
• жеке қорғаныс құралдарының жоқтығын, персоналдың қауіпті аймақтарда болуын, қалдырылған заттарды анықтау
• 24/7 режимінде үздіксіз мониторинг
• тұлғаларды тану.

«АлЭС» АҚ-да еңбекті қорғау бойынша инциденттер саны 80%-дан астамға төмендеп, шешімнің тиімділігін дәлелдеді және оны басқа ЕТҰ-дарға таратуға мүмкіндік берді.

Кәсіпорынды басқарудың интеграцияланған жүйелері (ERP)

2025 жылы ERP жүйелеріне көшу бойынша ауқымды бағдарлама басталды

• 2025 жылы ERP жүйесі Екібастұз ГРЭС-1-де, Мойнақ СЭС-інде және Шардара СЭС-інде енгізілді;
• АлЭС пен АЖК-де енгізу жұмыстары жалғасуда.

Корпоративтік орталықта 2025 жылғы 16 маусымда «1С Консолидациядан» «1С Холдингті басқаруға» көшу жүзеге асырылды, бұл қаржылық есептіліктің сапасын, ашықтығын және жеделдігін арттырды.

ERP енгізудің күтілетін нәтижесі – қажеттіліктерді жоспарлаудан бастап өзіндік құнды талдауға дейінгі процестерді қамтитын бірыңғай цифрлық басқару ортасын қалыптастыру.

Роботтандыру (RPA)

2025 жылы Корпоративтік орталықта, «Алатау Жарық Компаниясы» АҚ-да, «Өскемен ГЭС АЭС» ЖШС-де, «Бірінші жел электр станциясы» ЖШС-де және Qazaq Green Power компаниясында роботтандырылған бағдарламалық шешімдер (RPA) енгізілді.

Қолдану бағыттары

• маркетинг және сатып алу
• қаржы-экономикалық процестер
• жекелеген өндірістік функциялар.

Роботтандыруды пайдалану қолмен орындалатын операциялар көлемін едәуір қысқартуға, деректердің дәлдігін арттыруға және күнделікті процестердің орындалуын жеделдетуге мүмкіндік берді.

AI бойынша стратегиялық сессия

2025 жылғы желтоқсанда топтың еншілес және тәуелді ұйымдарында жасанды интеллектті енгізуге арналған «AI Leaders» стратегиялық сессиясы өткізілді.

Мақсаттары

• AI жобалары бойынша бірыңғай бағыт қалыптастыру
• цифрландырудың басым бағыттарын анықтау
• шешімдерді масштабтау бойынша іс-қимылдарды келісу.

Сессия нәтижелері «Самұрық-Энерго» АҚ компаниялар тобында жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды одан әрі дамыту жөніндегі жоспарлардың негізіне алынды.

Ақпараттық қауіпсіздікті басқару

Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қызметінде үш негізгі бағыт есепке алынады

• ақпараттық қауіпсіздікті басқару
• ақпараттық қауіпсіздікті техникалық қамтамасыз ету
• инциденттерді бақылау және оларға ден қою.

Ақпараттық қауіпсіздікті басқару жүйесі

Компанияда келесі негізгі құжаттар қолданылады

• «Самұрық-Энерго» АҚ ақпараттық қауіпсіздік саясаты
• ақпараттық жүйелердің ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету қағидалары
• құпия ақпараттың сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі нұсқаулық.

Ақпараттық қауіпсіздікті техникалық қамтамасыз ету

Техникалық қамтамасыз етуді Компанияның «Қауіпсіздік» департаменті «Energy Solutions Center» ЖШС мамандарымен бірлесіп жүзеге асырады және ол мыналарды қамтиды

• корпоративтік желі мен филиалдарды антивирустық қорғау
• firewall шешімдері негізінде демилитаризацияланған аймақты (DMZ) ұйымдастыру
• зиянды кодтардың таралуын және деректердің ағып кетуін болдырмау мақсатында электрондық поштаны мониторингтеу және сүзу.

Инциденттерді бақылау және оған ден қою

Бұл функция Ақпараттық қауіпсіздік жедел орталығымен (ОЦИБ) бірлесіп және арнайы бағдарламалық-аппараттық шешімдерді қолдана отырып жүзеге асырылады және мыналарды қамтиды

• корпоративтік желіні қорғау құралдары
• нақты уақыт режимінде инциденттерді анықтау
• әрекет ету мерзімдерін (SLA) басымдыққа бөлу және бақылау
• талдамалық және регламенттік есептілік әзірлеу.

«Самұрық-Энерго» АҚ «QazCloud» ЖШС ОЦИБ жүйесіне қосылған, ол тәулік бойы (24/7) ақпараттық қауіпсіздік мониторингін, DDoS-шабуылдардан қорғауды, веб-қорғауды, аудитті (penetration test), сараптамалық қолдауды және тұрақты есептілікті қамтамасыз етеді.
Жыл бойы ақпараттық қауіпсіздікті басқару жүйесі бойынша хабардарлық деңгейін арттыру жұмыстары жүргізіледі. Жыл сайын жұмыс жоспары бекітіліп, оның шеңберінде қызметкерлер үшін оқу материалдары (жадынамалар, экрандық хабарламалар, бейнероликтер) әзірленеді. Сондай-ақ ақпараттық қауіпсіздік саласындағы жаңалықтар, талаптар және алдын алу шаралары туралы тұрақты ақпараттық тарату жүзеге асырылады.

Компанияның барлық қызметкерлері жыл сайын ақпараттық қауіпсіздік талаптары бойынша онлайн-тестілеуден өтеді, бұл олардың осы саладағы құзыреттілігін растайды.

Жаңа қызметкерлерді жұмысқа қабылдау кезінде ақпараттық қауіпсіздік бойынша оқытуды қамтитын «Бейімдеу курсы» ұйымдастырылады.